Trong quá trình sử dụng máy phay, máy tiện, máy mài hoặc các dòng máy công cụ có lắp thước quang, nhiều xưởng có thể gặp tình trạng màn hình DRO tự nhảy số, số cuối rung liên tục hoặc giá trị hiển thị thay đổi dù bàn máy không di chuyển. Lỗi này khiến người vận hành khó căn vị trí, khó kiểm soát kích thước và dễ ảnh hưởng đến độ ổn định khi gia công.

Tuy nhiên, thước quang bị nhảy số không phải lúc nào cũng do thước hỏng. Nguyên nhân có thể đến từ tiếp địa kém, nhiễu điện, nguồn cấp không ổn định, dây tín hiệu lỏng, đầu giắc tiếp xúc kém, đầu đọc bị lệch, pát gá rung hoặc thước bị ảnh hưởng bởi phoi, dầu và bụi trong xưởng. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận biết các nguyên nhân thường gặp và cách kiểm tra từng bước để xử lý đúng lỗi, tránh thay sai linh kiện hoặc phát sinh chi phí không cần thiết.

Thước quang bị nhảy số là lỗi gì?

Thước quang bị nhảy số là tình trạng giá trị trên màn hình DRO thay đổi không ổn định, dù bàn máy, bàn xe dao hoặc trục máy không di chuyển tương ứng. Lỗi này có thể xuất hiện trên máy phay, máy tiện, máy mài hoặc các máy công cụ có lắp thước quang để đọc vị trí trục.

Hiện tượng nhảy số có nhiều mức độ khác nhau. Có trường hợp chỉ rung nhẹ ở chữ số cuối, nhưng cũng có trường hợp giá trị tự nhảy xa, tự tăng giảm liên tục hoặc một trục đọc sai trong khi các trục khác vẫn bình thường. Vì vậy, trước khi kết luận thước hỏng, xưởng cần xác định lỗi xảy ra ở mức nào, xuất hiện khi máy đứng yên hay khi máy chạy, và xảy ra ở một trục hay nhiều trục.

Nhảy số nhẹ ở chữ số cuối và nhảy số bất thường khác nhau thế nào?

Nếu chữ số cuối dao động rất nhẹ trong phạm vi nhỏ, hiện tượng này có thể liên quan đến độ phân giải của thước, rung nhẹ của máy hoặc dao động cơ học nhỏ ở bàn máy. Tuy nhiên, nếu giá trị hiển thị tự nhảy xa, tự chạy liên tục khi trục đứng yên hoặc thay đổi không đúng với chuyển động thực tế, đó là dấu hiệu cần kiểm tra.

Dấu hiệu thường gặp khi thước quang hoặc DRO đọc không ổn định

Các dấu hiệu thường gặp gồm màn hình tự nhảy số khi bàn máy đứng yên, số cuối rung liên tục, giá trị nhảy xa bất thường, di chuyển bàn máy nhưng số không tăng giảm đều, hoặc chỉ một trục bị lỗi trong khi các trục khác vẫn đọc bình thường.

Nguyên nhân 1 – Tiếp địa kém, nhiễu điện hoặc nguồn cấp không ổn định

Một trong những nguyên nhân thường gặp khiến thước quang bị nhảy số là hệ thống tiếp địa không tốt, nguồn cấp cho màn hình DRO không ổn định hoặc dây tín hiệu bị ảnh hưởng bởi nhiễu điện trong xưởng. Thước quang và màn hình DRO làm việc dựa trên tín hiệu điện từ đầu đọc gửi về bộ hiển thị. Khi tín hiệu này bị nhiễu, bị suy yếu hoặc bị chập chờn, màn hình có thể hiển thị số không ổn định dù bàn máy không di chuyển.

Lỗi này thường khó nhận biết ngay từ đầu vì thước và màn hình vẫn có thể bật lên bình thường. Người vận hành chỉ thấy số cuối rung liên tục, giá trị tự nhảy, hoặc lỗi xuất hiện không đều. Có khi máy mới bật thì ổn, nhưng khi motor, biến tần, máy hàn hoặc thiết bị công suất lớn trong xưởng hoạt động, màn hình DRO bắt đầu nhảy số.

Thước quang bị nhảy số do tiếp địa kém hoặc nguồn cấp không ổn định

Tiếp địa kém có thể làm số hiển thị chập chờn

Tiếp địa kém là nguyên nhân cần kiểm tra sớm khi thước quang bị nhảy số. Nếu máy, màn hình DRO hoặc hệ đo không được nối đất tốt, nhiễu điện có thể ảnh hưởng đến tín hiệu từ thước gửi về màn hình. Biểu hiện thường gặp là số cuối rung, giá trị hiển thị nhảy bất thường hoặc màn hình đọc lúc ổn lúc không.

Trong xưởng cơ khí, nhiều máy cũ không có hệ tiếp địa tốt, hoặc ổ cắm cấp nguồn cho màn DRO không được nối đất đúng cách. Một số trường hợp màn hình được cắm tạm vào ổ điện khác, dây nguồn bị lỏng, hoặc thân máy và màn hình không có đường nối đất ổn định. Khi đó, hệ đo dễ bị ảnh hưởng bởi nhiễu từ môi trường xung quanh.

Trước khi nghi ngờ thước hỏng, xưởng nên kiểm tra nguồn cấp cho màn hình, dây tiếp địa của máy, ổ cắm, adapter nguồn và tình trạng nối đất của cả hệ thống. Nếu lỗi nhảy số giảm hoặc biến mất sau khi xử lý nguồn và tiếp địa, nguyên nhân có thể không nằm ở bản thân thước quang.

>>  Thước quang DELOS dòng DLS-S có chiều dày cực mỏng, phù hợp với những nhà xưởng giới hạn không gian lắp đặt

Nhiễu từ motor, biến tần, máy hàn hoặc dây động lực

Dây tín hiệu của thước quang thường mang tín hiệu đo có mức điện áp nhỏ. Nếu dây này đi quá gần dây động lực, motor, biến tần, tủ điện, máy hàn hoặc thiết bị công suất lớn, tín hiệu có thể bị nhiễu. Khi nhiễu đi vào đường tín hiệu, màn hình DRO có thể hiểu sai xung đọc và làm số hiển thị nhảy không đúng với chuyển động thực tế.

Tình trạng này dễ gặp ở các xưởng có nhiều máy chạy cùng lúc, dây điện đi chằng chịt hoặc dây tín hiệu thước quang bị bó chung với dây nguồn, dây motor, dây bơm nước tưới nguội. Một số lỗi chỉ xuất hiện khi bật một thiết bị khác trong xưởng, khiến người vận hành khó phát hiện nếu chỉ kiểm tra riêng thước.

Cách xử lý là tách dây tín hiệu thước quang khỏi dây động lực, không bó chung với dây motor hoặc dây biến tần, cố định dây gọn theo hành trình máy và tránh để dây bị kéo căng. Nếu có lớp chống nhiễu hoặc vỏ shield, cần đảm bảo dây và giắc không bị đứt, dập, hở hoặc đấu sai.

Nhiễu điện từ motor, biến tần, máy hàn hoặc dây động lực ảnh hưởng đến thước quang

Cách kiểm tra nhanh trong xưởng

Khi gặp lỗi thước quang bị nhảy số, xưởng nên bắt đầu bằng các bước kiểm tra đơn giản trước. Trước hết, quan sát lỗi xảy ra khi máy đứng yên hay khi máy chạy, xảy ra ở một trục hay nhiều trục. Nếu nhiều trục cùng nhảy số, khả năng liên quan đến nguồn, tiếp địa, màn DRO hoặc nhiễu điện tổng sẽ cao hơn.

Tiếp theo, kiểm tra nguồn cấp của màn hình DRO. Cần xem dây nguồn có lỏng không, adapter có ổn định không, ổ cắm có tiếp địa không và màn hình có dùng chung nguồn với thiết bị gây nhiễu mạnh không. Nếu có thể, thử cấp nguồn từ một ổ điện ổn định hơn để quan sát hiện tượng nhảy số có thay đổi hay không.

Sau đó, kiểm tra đường đi dây tín hiệu của từng thước. Dây tín hiệu không nên đi sát dây động lực, dây motor, biến tần hoặc máy hàn. Nếu lỗi xuất hiện khi bật một thiết bị khác trong xưởng, cần kiểm tra lại khả năng nhiễu điện. Với các trường hợp đã xử lý dây, nguồn và tiếp địa nhưng lỗi vẫn lặp lại, lúc đó mới nên chuyển sang kiểm tra giắc cắm, đầu đọc, thân thước, pát gá hoặc màn DRO.

>>  Thước quang DELOS dòng DLS-B cho các hành trình từ 1300-3000mm; mang kết cấu khỏe, áp dụng với nhu cầu gia công lớn

Nguyên nhân 2 – Dây tín hiệu, đầu giắc hoặc chuẩn kết nối có vấn đề

Dây tín hiệu và đầu giắc là nhóm nguyên nhân rất thường gặp khi thước quang bị nhảy số. Thước quang đọc vị trí bằng tín hiệu từ đầu đọc gửi về màn hình DRO. Nếu dây bị gập, đứt ngầm, kéo căng, đầu giắc lỏng hoặc tín hiệu không đúng chuẩn, màn hình có thể đọc chập chờn, nhảy số hoặc báo lỗi không ổn định.

Đây là nhóm lỗi dễ bị bỏ qua vì bên ngoài thước và màn hình vẫn có vẻ bình thường. Người vận hành có thể thấy máy vẫn bật, màn hình vẫn sáng, thước vẫn có số hiển thị, nhưng khi bàn máy di chuyển đến một đoạn nhất định thì số bắt đầu nhảy, đứng số hoặc tăng giảm không đều. Vì vậy, sau khi kiểm tra nguồn và tiếp địa, xưởng nên kiểm tra tiếp đến dây tín hiệu, đầu giắc và độ tương thích giữa thước với màn hình DRO.

Dây tín hiệu, đầu giắc hoặc chuẩn kết nối của thước quang có vấn đề

Dây tín hiệu lỏng, gãy ngầm hoặc bị kéo căng

Dây tín hiệu của thước quang thường phải đi theo hành trình chuyển động của bàn máy, bàn xe dao hoặc đầu máy. Nếu dây bị kéo căng, gập mạnh, kẹt vào cơ cấu trượt, bị dầu ngấm lâu ngày hoặc bị phoi va đập, tín hiệu truyền về màn hình có thể bị gián đoạn. Lỗi này đôi khi không xuất hiện liên tục, mà chỉ xảy ra khi bàn máy chạy đến một vị trí nhất định.

Dấu hiệu thường gặp là khi di chuyển trục chậm, màn hình đọc bình thường ở đoạn đầu nhưng bắt đầu nhảy số ở một vùng hành trình. Có trường hợp chạm nhẹ vào dây hoặc lắc nhẹ đầu dây thì số thay đổi bất thường. Khi đó, xưởng không nên vội thay thước, mà cần kiểm tra toàn bộ đường đi dây từ đầu đọc đến màn hình DRO.

Cách kiểm tra cơ bản là quan sát dây có bị gập, dập, nứt vỏ, kéo căng hoặc bị bó chung với dây động lực không. Khi máy chạy hết hành trình, dây cần còn độ chùng hợp lý, không bị kéo thẳng, không cọ vào cạnh sắc và không nằm trong vùng phoi, dầu hoặc vật gá dễ va chạm.

Dây tín hiệu thước quang bị lỏng, gãy ngầm hoặc kéo căng

>> Màn hình hiển thị thước quang DELOS dòng DS-2M/2V sử dụng với các dòng máy công cụ vạn năng như máy tiện vạn năng, máy phay vạn năng,..

Đầu giắc lỏng, oxy hóa hoặc tiếp xúc kém

Đầu giắc kết nối giữa thước quang và màn hình DRO cũng có thể gây nhảy số nếu tiếp xúc không ổn định. Trong môi trường xưởng, đầu giắc có thể bị lỏng do rung, bị bám bụi dầu, bị oxy hóa nhẹ hoặc chân cắm bị cong, lệch, cắm không hết. Khi tín hiệu tiếp xúc lúc được lúc mất, màn hình có thể đọc sai, nhảy số hoặc mất tín hiệu theo từng thời điểm.

Xưởng nên kiểm tra xem đầu giắc đã được cắm chắc chưa, ốc giữ giắc đã siết chưa, chân giắc có bị cong hoặc bẩn không. Nếu cần vệ sinh, nên thao tác nhẹ nhàng và tránh dùng dung môi không phù hợp. Không nên tự cắt dây, đấu lại dây hoặc đổi chân giắc khi chưa có sơ đồ kết nối, vì đấu sai có thể làm màn hình không nhận thước hoặc gây hỏng thiết bị.

Một cách khoanh vùng thường dùng là đổi cổng giữa các trục nếu các thước cùng chuẩn tín hiệu và thao tác an toàn. Nếu lỗi đi theo thước sau khi đổi cổng, khả năng nằm ở thước, dây hoặc đầu đọc. Nếu lỗi vẫn nằm ở cùng một cổng màn hình, cần kiểm tra lại cổng nhận tín hiệu hoặc màn DRO.

Đầu giắc thước quang bị lỏng, oxy hóa hoặc tiếp xúc kém

Sai chuẩn tín hiệu hoặc sai độ phân giải cài trên màn

Thước quang và màn hình DRO phải tương thích về chuẩn tín hiệu, nguồn cấp, đầu giắc và thông số cài đặt. Không phải thước nào cũng cắm được vào mọi màn hình. Một số thước dùng tín hiệu TTL hoặc RS-422, một số dùng 1Vpp, một số hệ cũ có chuẩn riêng theo hãng. Nếu mua sai chuẩn, màn hình có thể không nhận thước, đọc sai hoặc hoạt động chập chờn.

Lỗi này thường xảy ra khi xưởng thay thước cũ nhưng chỉ đo chiều dài rồi mua thước mới tương tự, không kiểm tra model thước, model màn, chuẩn tín hiệu, số chân giắc và độ phân giải đang cài. Thước mới có thể đúng hành trình, đúng kích thước lắp, nhưng vẫn không dùng ổn định nếu tín hiệu không khớp với màn hình.

Trước khi thay thước, xưởng nên chụp rõ tem thước cũ, tem màn hình DRO, đầu giắc, số chân, cổng phía sau màn hình và thông số đang cài trên màn nếu có. Với bộ DRO đã dùng lâu năm, bước này rất quan trọng vì màn hình cũ có thể chỉ hỗ trợ một nhóm tín hiệu hoặc một số mức độ phân giải nhất định. Kiểm tra kỹ từ đầu sẽ giúp tránh tình trạng mua đúng cây thước về kích thước nhưng không tương thích khi lắp vào máy.

Sai chuẩn tín hiệu hoặc sai độ phân giải cài trên màn hình DRO

>> Màn hình hiển thị thước quang DELOS dòng DS-1M chủ yếu sử dụng cho máy mài, máy xung, máy EDM.

Nguyên nhân 3 – Đầu đọc, thân thước hoặc pát gá bị lệch, lỏng, rung

Ngoài nguồn điện, tiếp địa và dây tín hiệu, thước quang bị nhảy số còn có thể đến từ lỗi cơ khí ở cụm lắp thước. Đầu đọc, thân thước và pát gá cần di chuyển ổn định theo đúng hành trình của trục máy. Nếu đầu đọc bị lệch, thân thước gá không chắc, pát gá bị rung hoặc vít bắt thước bị lỏng, tín hiệu đọc có thể không đều và làm màn hình DRO hiển thị chập chờn.

Nhóm lỗi này thường gặp ở máy cũ, máy rung nhiều, máy cắt nặng hoặc các trường hợp thước được lắp thêm sau nhưng pát gá chưa đủ cứng. Dấu hiệu dễ nhận biết là lỗi chỉ xuất hiện ở một đoạn hành trình, khi bàn máy đi qua một vị trí nhất định, hoặc khi máy bắt đầu rung trong quá trình cắt.

Đầu đọc, thân thước hoặc pát gá thước quang bị lệch, lỏng, rung

Đầu đọc lệch hoặc cạ thân thước

Đầu đọc cần đi theo thân thước một cách êm và đều. Nếu đầu đọc bị kéo lệch, lắp không song song với hành trình trục, bị cạ vào thân thước hoặc khoảng hở giữa đầu đọc và thước không ổn định, tín hiệu gửi về màn hình có thể bị sai lệch. Khi đó, màn hình DRO có thể nhảy số, đứng số hoặc đọc không đều ở một số đoạn hành trình.

Lỗi này thường không xuất hiện trên toàn bộ chiều dài thước, mà chỉ xảy ra tại một vùng nhất định. Ví dụ, bàn máy di chuyển bình thường ở đầu hành trình, nhưng khi đến giữa hoặc cuối hành trình thì số bắt đầu nhảy. Đây là dấu hiệu cần kiểm tra lại độ thẳng, độ song song và khoảng hở làm việc của đầu đọc.

Khi kiểm tra, nên di chuyển trục thật chậm theo toàn bộ hành trình và quan sát thời điểm số bắt đầu nhảy. Nếu lỗi lặp lại đúng một vị trí, khả năng cao có vấn đề ở vùng gá thước, đầu đọc hoặc thân thước tại đoạn đó. Không nên cố chạy máy tiếp nếu đầu đọc có dấu hiệu cạ, vì có thể làm hỏng đầu đọc hoặc thân thước nặng hơn.

Đầu đọc thước quang bị lệch hoặc cạ vào thân thước

>>  Thước quang DELOS dòng DLS-W được nhiều khách hàng ưa chuộng nhất, dùng cho các  hành trình 50-1200mm

Pát gá yếu, vít lỏng hoặc thân thước rung

Pát gá là phần giữ thước và đầu đọc ổn định theo chuyển động của trục máy. Nếu pát quá mỏng, quá dài, bắt vít không chắc hoặc lắp vào vị trí rung nhiều, thân thước và đầu đọc có thể dao động khi máy chạy. Dao động này làm tín hiệu đọc không ổn định, đặc biệt khi máy phay, máy tiện hoặc máy mài đang làm việc trong điều kiện rung và tải cắt thay đổi.

Một số xưởng gặp lỗi nhảy số sau thời gian sử dụng, dù ban đầu thước vẫn chạy bình thường. Nguyên nhân có thể là vít gá lỏng dần do rung, pát bị cong nhẹ, dây kéo đầu đọc lệch hoặc thân thước bị va chạm khi gá phôi. Vì vậy, khi xử lý lỗi nhảy số, cần kiểm tra cả cơ cấu gá chứ không chỉ nhìn vào màn hình DRO.

Cách kiểm tra cơ bản là dùng tay lắc nhẹ pát gá, thân thước và cụm đầu đọc khi máy đang tắt để xem có độ rơ bất thường không. Sau đó kiểm tra các vít bắt thước, vít bắt đầu đọc, tấm nối, pát phụ và vị trí dây có kéo căng đầu đọc hay không. Nếu pát gá yếu hoặc rung, cần gia cường lại trước khi kết luận thước hỏng.

Pát gá yếu, vít lỏng hoặc thân thước quang bị rung

Cách kiểm tra cơ khí trước khi kết luận hỏng thước

Trước khi thay thước, xưởng nên kiểm tra cơ khí theo từng bước. Đầu tiên, di chuyển trục chậm từ đầu đến cuối hành trình và quan sát số trên màn hình. Nếu lỗi xuất hiện ở một vị trí cố định, cần kiểm tra vùng đó trên thân thước, đầu đọc, pát gá và đường đi dây. Nếu lỗi chỉ xuất hiện khi máy cắt hoặc khi rung mạnh, cần kiểm tra độ cứng của pát gá và vị trí lắp thước.

Tiếp theo, kiểm tra đầu đọc có bị kéo lệch khi bàn máy di chuyển không. Dây tín hiệu không được kéo căng, không được làm đầu đọc nghiêng và không được cọ vào các cơ cấu chuyển động. Thân thước cần được cố định chắc, mặt gá sạch, không bị cong vênh và không nằm trên các chi tiết mỏng, rỗng hoặc rung nhiều nếu có lựa chọn khác.

Sau cùng, có thể so sánh lỗi khi máy đứng yên, khi di chuyển không tải và khi máy đang cắt. Nếu chỉ nhảy số khi máy rung hoặc cắt nặng, nguyên nhân có thể liên quan nhiều đến pát gá, vị trí lắp hoặc độ rung của máy. Việc kiểm tra theo thứ tự này giúp xưởng tránh thay sai linh kiện và xử lý đúng nguyên nhân gây nhảy số.

>> Thước quang DELOS dòng DLS-M có chiều dày mỏng, dùng cho hành trình ngắn từ 50-650mm

Nguyên nhân 4 – Phoi, dầu, bụi hoặc nước tưới nguội ảnh hưởng đến thước

Môi trường làm việc trong xưởng cơ khí thường có phoi kim loại, dầu tưới nguội, bụi mài, hơi ẩm và rung động. Đây đều là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến độ ổn định của thước quang nếu vị trí lắp không phù hợp, che chắn không tốt hoặc thước đã sử dụng lâu ngày mà không được kiểm tra định kỳ.

Thước quang thường có vỏ bảo vệ và kết cấu che chắn để làm việc trong môi trường máy công cụ. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là thước có thể chịu phoi, dầu, bụi hoặc nước tưới nguội bắn trực tiếp trong thời gian dài mà không bị ảnh hưởng. Khi bụi bẩn, dầu hoặc phoi lọt vào khu vực đầu đọc, dây, giắc hoặc khe bảo vệ, tín hiệu đo có thể trở nên kém ổn định và làm màn hình DRO bị nhảy số.

Phoi, dầu, bụi và nước tưới nguội ảnh hưởng đến thước quang

Môi trường xưởng cơ khí dễ làm thước đọc không ổn định

Trên máy phay, máy tiện và máy mài, khu vực gần dao cắt thường có phoi bắn, dầu tưới nguội và bụi mịn. Nếu thước quang được lắp ở vị trí hứng trực tiếp phoi hoặc nước tưới nguội, lâu ngày thân thước, đầu đọc, dây và giắc có thể bị bẩn, ẩm hoặc va đập. Khi đó, lỗi nhảy số có thể xuất hiện từng lúc, nhất là khi máy chạy lâu, rung nhiều hoặc khi bàn máy đi qua một đoạn hành trình nhất định.

Với máy tiện, phoi có thể bắn mạnh theo hướng mâm cặp và dao cắt. Với máy phay, phoi và dầu dễ bám quanh bàn máy, ê tô, đồ gá và vị trí lắp thước trên trục X/Y. Với máy mài, bụi mài mịn và nước làm mát có thể gây ảnh hưởng nếu thước không được che chắn tốt. Vì vậy, khi kiểm tra lỗi nhảy số, xưởng cần quan sát môi trường quanh thước chứ không chỉ nhìn màn hình DRO.

Nếu lỗi thường xuất hiện sau khi gia công có nhiều dầu, nhiều phoi hoặc sau khi máy chạy một thời gian dài, cần kiểm tra xem thước có bị bám bẩn, che chắn có hở, dây có bị dầu ngấm hoặc giắc có bị ẩm không. Đây là những lỗi thực tế có thể làm hệ đo đọc không ổn định dù bản thân màn hình vẫn bật bình thường.

Môi trường xưởng cơ khí dễ làm thước quang đọc không ổn định

Vệ sinh sai cách cũng có thể gây hại

Khi thấy thước bẩn, nhiều người có thói quen xịt khí nén mạnh trực tiếp vào khu vực thước hoặc đầu đọc. Cách này không phải lúc nào cũng an toàn. Nếu xịt mạnh vào khe thước, bụi mịn, phoi nhỏ hoặc dầu có thể bị đẩy sâu hơn vào bên trong, làm tình trạng đọc không ổn định nặng hơn. Với các cụm đầu đọc và dây tín hiệu, thao tác vệ sinh quá mạnh cũng có thể làm lệch, lỏng hoặc tác động vào giắc kết nối.

Cách xử lý an toàn hơn là vệ sinh khu vực xung quanh thước trước, loại bỏ phoi lớn, lau dầu bám bên ngoài và kiểm tra tấm che. Không nên dùng dung môi mạnh nếu không rõ khuyến nghị của nhà sản xuất. Nếu nghi ngờ dầu, nước hoặc bụi đã lọt vào bên trong thân thước hoặc đầu đọc, xưởng nên dừng máy và gọi kỹ thuật kiểm tra thay vì tự tháo sâu khi chưa có kinh nghiệm.

Ngoài vệ sinh, cần kiểm tra lại vị trí lắp. Nếu thước liên tục bị phoi hoặc dầu bắn trực tiếp, chỉ vệ sinh thôi sẽ không giải quyết tận gốc. Lúc đó cần bổ sung che chắn, đổi hướng lắp nếu có thể, đi lại dây gọn hơn hoặc gia cố pát để thước tránh vùng phoi dầu nhiều nhất.

>> Màn hình hiển thị 3 trục dòng DS-3V hỗ trợ theo dõi toàn diện trên máy CNC, máy phay, máy tiện vạn năng cỡ lớn, máy doa.

Khi nào nghi ngờ thước bị bẩn hoặc hư đầu đọc?

Có thể nghi ngờ thước bị bẩn, bị ảnh hưởng bởi phoi dầu hoặc đầu đọc có vấn đề khi lỗi nhảy số xuất hiện ở một đoạn cố định trên hành trình. Ví dụ, bàn máy di chuyển qua một vùng thì số bắt đầu nhảy, nhưng đi qua vùng khác lại đọc bình thường. Dấu hiệu này cho thấy cần kiểm tra thân thước, đầu đọc, pát gá và khu vực che chắn tại đúng đoạn đó.

Một dấu hiệu khác là lỗi xuất hiện sau khi thước từng bị phoi va đập, bị dầu tưới nguội bắn trực tiếp, bị bụi mài bám nhiều hoặc bị mất che chắn. Nếu trước đó hệ đo hoạt động ổn định nhưng sau một thời gian làm việc trong môi trường bẩn bắt đầu nhảy số, cần ưu tiên kiểm tra tình trạng thân thước và đầu đọc trước khi thay màn hình DRO.

Trong trường hợp đã vệ sinh bên ngoài, kiểm tra dây, giắc, nguồn và tiếp địa nhưng lỗi vẫn lặp lại ở cùng một trục, xưởng nên nhờ kỹ thuật kiểm tra sâu hơn. Nếu đầu đọc hoặc thân thước đã bị ảnh hưởng nặng bởi phoi, dầu, bụi hoặc nước, việc thay thế thước, đầu đọc hoặc dây tín hiệu có thể cần thiết để hệ DRO đọc ổn định trở lại.

Cách xử lý thước quang bị nhảy số theo từng bước

Khi thước quang bị nhảy số, xưởng không nên xử lý theo cảm tính hoặc thay linh kiện ngay. Lỗi có thể đến từ nguồn cấp, tiếp địa, dây tín hiệu, đầu giắc, màn hình DRO, đầu đọc, thân thước, pát gá hoặc môi trường phoi dầu quanh máy. Cách làm hợp lý là kiểm tra theo từng bước, từ dễ đến khó, để xác định lỗi nằm ở thước, màn hình hay điều kiện lắp đặt.

Quá trình kiểm tra cần thực hiện khi máy ở trạng thái an toàn, tránh vừa kiểm tra vừa để máy chạy cắt. Nếu phải tháo giắc, đổi cổng hoặc kiểm tra dây, nên tắt nguồn màn hình DRO trước, thao tác nhẹ nhàng và chỉ thực hiện khi chắc chắn các thước cùng chuẩn tín hiệu.

Bước 1 – Xác định lỗi xảy ra ở một trục hay nhiều trục

Trước tiên, cần quan sát lỗi xảy ra ở trục nào. Nếu chỉ một trục bị nhảy số, khả năng cao lỗi nằm ở thước, dây tín hiệu, đầu đọc, giắc cắm hoặc pát gá của trục đó. Nếu nhiều trục cùng bị nhảy số, cần kiểm tra nguồn cấp, tiếp địa, màn hình DRO hoặc nhiễu điện tổng trong xưởng.

Xưởng nên ghi lại biểu hiện lỗi càng cụ thể càng tốt: số nhảy khi máy đứng yên hay khi bàn máy di chuyển, nhảy ở toàn bộ hành trình hay chỉ một đoạn, lỗi xuất hiện ngay khi bật máy hay sau khi chạy một lúc. Những thông tin này giúp khoanh vùng nhanh hơn và tránh kiểm tra lan man.

Xác định lỗi thước quang xảy ra ở một trục hay nhiều trục trên màn hình DRO

Bước 2 – Đổi cổng thước để xác định lỗi theo thước hay theo màn

Nếu hệ DRO có nhiều trục và các thước cùng chuẩn tín hiệu, có thể đổi cổng giữa trục lỗi và trục đang hoạt động bình thường để kiểm tra. Nếu lỗi đi theo thước sang cổng khác, nguyên nhân thường nghiêng về thước, dây, đầu đọc hoặc cụm gá của thước đó. Nếu lỗi vẫn nằm ở cùng một cổng trên màn hình, cần kiểm tra cổng nhận tín hiệu hoặc màn DRO.

Khi đổi cổng, cần tắt nguồn màn hình trước khi tháo giắc, không kéo dây mạnh và không đổi tùy tiện nếu chưa chắc thước cùng chuẩn tín hiệu. Với các bộ DRO cũ, mỗi màn hình có thể chỉ hỗ trợ một loại thước hoặc một nhóm tín hiệu nhất định. Nếu thao tác sai, lỗi có thể nặng hơn hoặc khó xác định nguyên nhân ban đầu.

Đổi cổng thước quang để xác định lỗi theo thước hay theo màn hình DRO

>> Tổng hợp bộ thước quang Delos tại đây

Bước 3 – Kiểm tra nguồn, tiếp địa, dây và giắc

Sau khi xác định phạm vi lỗi, cần kiểm tra nguồn cấp và tiếp địa. Nếu màn hình DRO dùng adapter ngoài, nên kiểm tra dây nguồn, đầu cắm, ổ điện và độ ổn định của nguồn cấp. Nếu lỗi nhảy số xuất hiện khi bật motor, máy hàn, biến tần hoặc thiết bị công suất lớn trong xưởng, cần kiểm tra khả năng nhiễu điện.

Tiếp theo, kiểm tra dây tín hiệu của thước. Dây không nên bị gập mạnh, bị kéo căng, bị kẹt theo hành trình máy hoặc đi sát dây động lực. Đầu giắc cần được cắm chắc, không lỏng, không oxy hóa và không bị cong chân. Nếu thấy dây bị dập, nứt vỏ, dầu ngấm hoặc lỗi chỉ xuất hiện khi bàn máy đi đến một đoạn nhất định, cần kiểm tra kỹ hơn toàn bộ đường dây từ đầu đọc đến màn hình.

Kiểm tra nguồn, tiếp địa, dây tín hiệu và đầu giắc của thước quang

Bước 4 – Kiểm tra cơ khí: đầu đọc, thân thước và pát gá

Nếu nguồn, tiếp địa, dây và giắc không có dấu hiệu bất thường, cần chuyển sang kiểm tra phần cơ khí của thước. Di chuyển trục chậm theo toàn bộ hành trình và quan sát màn hình. Nếu lỗi chỉ xuất hiện ở một vị trí cố định, có thể đầu đọc bị lệch, thân thước bị cạ, pát gá lỏng hoặc dây đang kéo lệch đầu đọc tại đoạn đó.

Cần kiểm tra vít bắt thước, vít bắt đầu đọc, pát gá và tấm liên kết. Thân thước phải được gá chắc, đầu đọc di chuyển êm, không bị ép, không bị kéo căng và không rung quá nhiều khi máy làm việc. Nếu pát gá quá mỏng, quá dài hoặc bắt vào vị trí rung, nên gia cường lại trước khi kết luận thước hỏng.

Kiểm tra cơ khí đầu đọc, thân thước và pát gá thước quang

Bước 5 – Vệ sinh và kiểm tra môi trường làm việc

Phoi, dầu tưới nguội, bụi mài và nước bắn có thể làm thước đọc không ổn định, nhất là khi thước lắp ở vị trí dễ bám bẩn hoặc che chắn không tốt. Xưởng nên kiểm tra khu vực quanh thân thước, đầu đọc, dây và giắc. Nếu có nhiều phoi, dầu hoặc bụi bám, cần vệ sinh khu vực xung quanh và kiểm tra lại tấm che.

Không nên xịt khí nén mạnh trực tiếp vào khe thước hoặc đầu đọc, vì có thể đẩy bụi, phoi nhỏ hoặc dầu vào sâu hơn. Nên làm sạch bên ngoài trước, kiểm tra che chắn và quan sát lại hiện tượng nhảy số sau khi vệ sinh. Nếu lỗi vẫn lặp lại ở cùng một vùng hành trình, cần nhờ kỹ thuật kiểm tra sâu hơn đầu đọc và thân thước.

Vệ sinh thước quang và kiểm tra môi trường làm việc quanh máy

>> >>  Xem ngay Hướng dẫn lựa chọn thước quang cho người mới bắt đầu 

Bước 6 – Khi nào nên gọi kỹ thuật hoặc thay linh kiện?

Nếu đã kiểm tra nguồn, tiếp địa, dây, giắc, pát gá, đầu đọc và môi trường xung quanh nhưng lỗi vẫn lặp lại, xưởng nên gọi kỹ thuật để kiểm tra sâu hơn. Không nên tiếp tục chạy máy khi màn hình DRO nhảy số lớn hoặc đọc sai rõ ràng, vì người vận hành có thể căn sai vị trí và ảnh hưởng đến kích thước gia công.

Trường hợp lỗi đi theo thước sau khi đổi cổng, có thể cần kiểm tra hoặc thay dây, đầu đọc hoặc thước. Trường hợp lỗi nằm ở cùng một cổng màn hình dù đã đổi thước, cần kiểm tra màn DRO. Nếu màn hình cũ không tương thích với thước mới hoặc nguồn/cổng nhận tín hiệu đã lỗi, có thể cần thay màn hình hoặc thay đồng bộ cả bộ thước và màn để hệ đo hoạt động ổn định hơn.

Kết luận: Xử lý thước quang bị nhảy số cần khoanh vùng đúng nguyên nhân

Thước quang bị nhảy số không nên vội kết luận là hỏng thước hoặc hỏng màn hình DRO. Lỗi có thể đến từ nhiều nguyên nhân như tiếp địa kém, nhiễu điện, nguồn cấp không ổn định, dây tín hiệu lỏng, đầu giắc tiếp xúc kém, sai chuẩn kết nối, đầu đọc lệch, pát gá rung, thước bám phoi dầu hoặc môi trường làm việc không được che chắn tốt. Cách xử lý đúng là kiểm tra theo từng bước, từ nguồn điện, tiếp địa, dây giắc, đầu đọc, thân thước đến vị trí lắp và môi trường xung quanh, từ đó khoanh vùng lỗi chính xác trước khi thay linh kiện.

CTCP Thương mại và Sản xuất Công nghiệp Thăng Long tư vấn kiểm tra, lựa chọn và thay thế thước quang, màn hình DRO, dây tín hiệu và phụ kiện lắp đặt phù hợp với từng dòng máy công cụ trong nhà xưởng. Với định hướng cung cấp thiết bị cơ khí giá phải chăng nhưng vẫn đảm bảo chất lượng sử dụng, khả năng vận hành ổn định và hỗ trợ kỹ thuật sau bán hàng, Thăng Long giúp xưởng xử lý đúng lỗi, hạn chế dừng máy và tránh phát sinh chi phí thay sai thiết bị.

 Liên hệ ngay:

 Hotline/Zalo: 0989.111.062
 Website: https://thuocquang.com.vn/