Lỗi trục chính máy CNC thường biểu hiện qua tình trạng không quay, rung, nóng hoặc sai tốc độ, gây ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác và tiến độ gia công. Nội dung dưới đây sẽ phân tích dấu hiệu, nguyên nhân, cách kiểm tra và cách khắc phục lỗi máy CNC, giúp doanh nghiệp xử lý đúng lỗi spindle máy CNC và hạn chế hư hỏng phát sinh.

Trục chính máy CNC là gì?

Trục chính máy CNC là cụm quay có nhiệm vụ tạo chuyển động cắt và truyền mômen trong quá trình gia công. Trên máy phay CNC, trục chính giữ và làm quay dụng cụ cắt. Trên máy tiện CNC, trục chính truyền chuyển động quay đến mâm cặp hoặc đầu kẹp để làm quay phôi. Tốc độ, công suất và khả năng chịu tải của bộ phận này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, độ chính xác kích thước và chất lượng bề mặt gia công.

Tùy kết cấu máy, cụm trục chính có thể gồm thân trục, ổ trục chính xác, đầu gá, động cơ, dây đai hoặc hộp tốc độ, bộ mã hóa, hệ thống bôi trơn và hệ thống làm mát. Bộ điều khiển gửi lệnh tốc độ đến bộ truyền động, còn bộ mã hóa phản hồi tốc độ quay thực tế để hệ thống theo dõi và điều chỉnh hoạt động của trục chính.

Trục chính máy CNC

Độ đảo, độ cứng, trạng thái cân bằng, nhiệt độ và tình trạng ổ trục đều ảnh hưởng đến khả năng làm việc của cụm quay. Vì vậy, lỗi spindle máy CNC không chỉ xuất phát từ ổ trục hoặc thân trục mà còn có thể liên quan đến động cơ, bộ truyền động, dây đai, bộ mã hóa, bôi trơn và làm mát. Hiểu đúng cấu tạo giúp phân biệt lỗi trục chính máy CNC với các lỗi thường gặp của máy CNC, từ đó lựa chọn cách khắc phục lỗi máy CNC phù hợp và tránh thay nhầm linh kiện.

Dấu hiệu nhận biết lỗi trục chính máy CNC

Lỗi trục chính máy CNC thường thể hiện qua khả năng khởi động, tốc độ quay, độ rung, tiếng ồn và nhiệt độ vận hành. Những dấu hiệu phổ biến của lỗi spindle máy CNC gồm:

• Trục chính không quay: Máy đã nhận lệnh nhưng trục chính không khởi động, chỉ rung nhẹ hoặc dừng ngay sau khi quay. Bảng điều khiển có thể xuất hiện cảnh báo liên quan đến bộ truyền động, động cơ, khóa liên động hoặc tín hiệu phản hồi.
• Trục chính rung và phát tiếng ồn: Cụm quay xuất hiện tiếng rít, tiếng va đập hoặc độ rung tăng theo tốc độ. Hiện tượng này có thể liên quan đến dụng cụ mất cân bằng, độ đảo lớn, dây đai hỏng, sai lệch căn chỉnh hoặc ổ trục xuống cấp.
• Nhiệt độ tăng bất thường: Thân trục, đầu trục hoặc động cơ nóng nhanh hơn trạng thái vận hành thông thường. Lỗi spindle máy CNC này thường đi kèm cảnh báo quá nhiệt, mùi khét, tải động cơ tăng hoặc máy dừng sau một thời gian hoạt động.

Phát hiện lỗi trục chính máy CNC

>> Máy tiện đứng CNC LUZHONG dòng VTC630  là giải pháp gia công lý tưởng cho các chi tiết có kích thước từ vừa đến siêu lớn, với khả năng tiện đường kính lên tới 1000 mm

• Tốc độ thực tế sai lệch: Trục chính quay chậm, không đạt tốc độ lập trình, tốc độ dao động hoặc mất nhiều thời gian để tăng tốc. Máy cũng có thể báo sai tốc độ hoặc không định hướng đúng vị trí.
• Chất lượng gia công suy giảm: Bề mặt xuất hiện vết rung, độ nhám tăng, kích thước thiếu ổn định, dụng cụ mòn không đều hoặc thường xuyên bị gãy. Đây là dấu hiệu gián tiếp nên cần kiểm tra thêm chế độ cắt, dụng cụ và đồ gá.
• Tải trục chính tăng cao: Đồng hồ tải tăng bất thường khi chạy không tải hoặc cùng một chế độ gia công trước đây. Hiện tượng này có thể liên quan đến ma sát ổ trục, cơ cấu truyền động hoặc động cơ.

Tiếng ồn, độ rung và nhiệt độ tăng là những dấu hiệu quan trọng của ổ trục hoạt động không bình thường.

Không nên kết luận lỗi trục chính máy CNC chỉ dựa trên một biểu hiện. Lỗi máy CNC còn có thể bắt nguồn từ dụng cụ, phôi, đồ gá, bộ truyền động hoặc tham số gia công. Cần ghi lại mã cảnh báo và điều kiện phát sinh lỗi spindle máy CNC để phân biệt với các lỗi thường gặp của máy CNC, từ đó lựa chọn cách khắc phục lỗi máy CNC phù hợp.

Các lỗi spindle máy CNC thường gặp

Các lỗi spindle máy CNC thường xuất hiện dưới bốn dạng chính gồm trục chính không quay, rung bất thường, nhiệt độ tăng cao và tốc độ thực tế sai lệch. Mỗi biểu hiện có thể liên quan đến cơ khí, động cơ, bộ truyền động hoặc tín hiệu phản hồi nên cần xác định đúng phạm vi sự cố trước khi sửa chữa.

Lỗi spindle máy CNC khiến trục chính không quay

Trục chính không quay có thể xảy ra ngay khi phát lệnh hoặc sau một thời gian máy hoạt động. Những nguyên nhân thường gặp gồm:

• Điều kiện khóa liên động chưa được đáp ứng do cửa máy, mâm cặp, áp suất khí nén, áp suất thủy lực hoặc cơ cấu thay dao chưa đúng trạng thái.
• Bộ truyền động trục chính báo quá dòng, quá tải, quá nhiệt, điện áp bất thường hoặc ngắn mạch.
• Dây động lực bị đứt, đầu nối lỏng, cuộn dây động cơ hư hỏng hoặc bộ chuyển mạch sao–tam giác làm việc không ổn định.
• Phanh trục chính chưa nhả, hộp tốc độ chuyển cấp không hoàn toàn hoặc cơ cấu quay bị kẹt.
• Dây đai bị đứt, răng đai hỏng hoặc khớp nối bị trượt khiến động cơ quay nhưng trục chính không nhận được mômen.

Khi kiểm tra lỗi spindle máy CNC này, cần phân biệt động cơ không quay với trường hợp động cơ vẫn chạy nhưng chuyển động không truyền đến trục chính. Nếu bộ điều khiển không phát lệnh quay, nguyên nhân có thể nằm ở điều kiện khóa liên động. Nếu lệnh đã được phát nhưng bộ truyền động báo lỗi, cần kiểm tra nguồn điện, dây dẫn, động cơ và mã cảnh báo tương ứng.

>> Máy tiện CNC băng phẳng LUZHONG CAK61V series cho phép xử lý linh hoạt nhiều loại chi tiết

Lỗi trục chính máy CNC bị rung

Lỗi trục chính máy CNC bị rung có thể xuất hiện khi chạy không tải hoặc chỉ phát sinh trong quá trình cắt. Rung khi chạy không tải thường liên quan đến cụm quay, dây đai, puli, ổ trục hoặc trạng thái cân bằng. Rung chỉ xuất hiện khi gia công còn có thể bắt nguồn từ dụng cụ, phôi, đồ gá và chế độ cắt.

Trên máy phay CNC, dụng cụ hoặc đầu kẹp mất cân bằng, độ nhô dụng cụ quá dài, bề mặt côn bị bẩn và lực kẹp không đủ đều có thể làm tăng rung động. Trên máy tiện CNC, cần kiểm tra độ đảo của mâm cặp, đầu kẹp, chấu kẹp, phôi, bộ kẹp thủy lực và ống dẫn phôi. Phôi thanh dài quay ở tốc độ cao nhưng không được dẫn hướng phù hợp có thể gây rung mạnh và mất an toàn.

Dây đai mòn, sai độ căng, puli lệch tâm hoặc trục động cơ không thẳng hàng cũng là nguyên nhân phổ biến của lỗi spindle máy CNC. Nếu ổ trục bị mòn, thiếu bôi trơn hoặc tải đặt trước không phù hợp, máy có thể phát tiếng rít, nhiệt độ tăng và chất lượng bề mặt suy giảm.

Rung tự kích trong quá trình cắt không đồng nghĩa trục chính đã hỏng. Hiện tượng này còn phụ thuộc vào tốc độ quay, lượng chạy dao, chiều sâu cắt, độ cứng của đồ gá và đặc tính động lực học của hệ thống. Vì vậy, cần kiểm tra rung không tải và phân tích rung trước khi quyết định thay ổ trục.

Lỗi spindle máy CNC khiến trục chính bị nóng

Trục chính sinh nhiệt trong quá trình quay là hiện tượng bình thường. Tuy nhiên, nhiệt độ tăng nhanh, vượt giới hạn của nhà sản xuất, phát sinh cảnh báo quá nhiệt hoặc đi kèm tiếng ồn và độ rung lớn là dấu hiệu của lỗi trục chính máy CNC.

Hệ thống bôi trơn là nguyên nhân cần kiểm tra đầu tiên. Lượng dầu quá ít làm màng bôi trơn không đủ, tăng ma sát giữa các bề mặt tiếp xúc. Lượng dầu quá nhiều cũng làm tăng lực cản khuấy dầu và khiến ổ trục nóng. Sử dụng sai loại dầu, đường ống tắc, rò rỉ hoặc áp suất khí cấp cho hệ bôi trơn không đúng đều có thể gây lỗi spindle máy CNC.

Ngoài ra, nhiệt độ tăng bất thường còn có thể do:

• Quạt động cơ, bộ trao đổi nhiệt hoặc hệ thống làm mát tuần hoàn không hoạt động.
• Ổ trục bị mòn, hư hỏng, lắp sai hoặc có tải đặt trước quá lớn.
• Dụng cụ cùn, chế độ cắt quá nặng hoặc động cơ chịu tải cao liên tục.
• Trục chính tăng giảm tốc nhiều lần trong thời gian ngắn.
• Dung dịch trơn nguội xâm nhập động cơ và làm suy giảm chất bôi trơn trong ổ trục.
• Cảm biến nhiệt hoặc dây tín hiệu bị lỗi, tạo cảnh báo dù nhiệt độ thực tế vẫn bình thường.

Không nên tự ý bổ sung dầu khi chưa kiểm tra quy định của nhà sản xuất vì cả thiếu và thừa dầu đều có thể làm trục chính quá nhiệt. Tiếng ồn, độ rung và nhiệt độ đồng thời tăng là dấu hiệu quan trọng của ổ trục hoạt động không bình thường.

>> Máy tiện CNC Thụy Sĩ kiểu dầm ngang JSWAY dòng MX mang cấu trúc thanh vít lớn Ф 32mm/Ф 25mm với đai ốc đôi, thanh dẫn hướng lớn 30mm/25mm đảm bảo độ cứng khi cắt

Lỗi trục chính máy CNC bị sai tốc độ

Lỗi trục chính máy CNC bị sai tốc độ xảy ra khi tốc độ thực tế không đạt giá trị điều khiển, dao động liên tục hoặc mất nhiều thời gian để tăng tốc. Một số trường hợp máy vẫn quay nhưng bảng điều khiển hiển thị tốc độ không chính xác.

Bộ mã hóa là bộ phận cung cấp tín hiệu về chiều quay, tốc độ và vị trí góc của trục chính. Vòng mã hóa bị hư hỏng, đầu đọc sai vị trí, khe hở không đúng, dây tín hiệu bị đứt hoặc đầu nối nhiễm bẩn có thể làm hệ thống nhận sai tốc độ. Với bộ mã hóa truyền động bằng dây đai, dây đai bị chùng, mòn hoặc puli lỏng cũng gây lỗi spindle máy CNC và sai vị trí định hướng.

Nếu tốc độ đo thực tế cũng thấp hơn yêu cầu, cần kiểm tra nguồn điện, tải cắt, động cơ, bộ truyền động, dây đai và hộp tốc độ. Tham số động cơ hoặc tỷ số truyền cài đặt sai sau khi sửa chữa cũng có thể làm tốc độ không đúng. Riêng trong chế độ duy trì tốc độ cắt không đổi trên máy tiện, số vòng quay thay đổi theo đường kính gia công là hoạt động bình thường, không phải lỗi máy CNC.

Cách kiểm tra ban đầu khi xuất hiện lỗi trục chính máy CNC

Khi xuất hiện lỗi trục chính máy CNC, cần kiểm tra lần lượt từ mã cảnh báo, hệ thống điện đến cơ cấu truyền động. Quy trình này giúp khoanh vùng lỗi spindle máy CNC, tránh tháo cụm trục chính hoặc thay linh kiện khi chưa xác định đúng nguyên nhân.

Ghi nhận cảnh báo và bảo đảm an toàn

Trước khi xóa cảnh báo, cần chụp lại mã lỗi và ghi nhận thời điểm phát sinh, tốc độ đã ra lệnh, tốc độ thực tế, tải trục chính, nhiệt độ và tiếng ồn. Những dữ liệu này giúp phân biệt lỗi máy CNC xuất hiện khi khởi động, tăng tốc, chạy không tải hay đang gia công.

Nếu máy có mùi khét, khói, tiếng va đập hoặc rung mạnh, phải dừng máy ngay. Trước khi kiểm tra động cơ và bộ truyền động, cần ngắt, khóa nguồn và chờ điện áp trong tụ điện giảm xuống mức an toàn theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Chỉ kỹ thuật viên chuyên môn mới được đo điện áp hoặc thao tác bên trong tủ điện.

>> Máy tiện CNC băng phẳng LUZHONG CK612 series là giải pháp gia công kim loại linh hoạt, được thiết kế để đáp ứng nhiều yêu cầu sản xuất khác nhau

Kiểm tra điện và tín hiệu phản hồi

Kiểm tra nút dừng khẩn cấp, cửa bảo vệ, điều kiện liên động và mã cảnh báo trên bộ truyền động. Quan sát dây nguồn, dây động cơ và đầu nối để phát hiện tình trạng lỏng, cháy sém, đứt gãy hoặc nhiễm dung dịch trơn nguội.

Với lỗi spindle máy CNC gây sai tốc độ hoặc định hướng không chính xác, cần kiểm tra dây bộ mã hóa, đai truyền, bánh đai, vòng tín hiệu và vị trí đầu đọc. Thông số căn chỉnh phải tuân theo tài liệu của đúng dòng máy.

Kiểm tra cơ khí và chạy thử

Đối với lỗi trục chính máy CNC bị rung hoặc nóng, cần kiểm tra dao, đầu kẹp dao, mâm cặp, phôi, đai truyền, quạt làm mát và hệ thống bôi trơn. Thiếu dầu, thừa dầu, sai loại dầu hoặc cụm quay mất cân bằng đều có thể tạo ra triệu chứng giống hư hỏng ổ lăn.

Sau khi bảo đảm an toàn, chạy trục chính không tải từ tốc độ thấp và tăng dần theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Nếu tải, độ rung hoặc nhiệt độ tăng nhanh, phải dừng máy để kiểm tra chuyên sâu. Cách làm này giúp phân biệt lỗi spindle máy CNC với các lỗi thường gặp của máy CNC do dao, chương trình hoặc chế độ cắt, từ đó lựa chọn đúng cách khắc phục lỗi máy CNC.

Cách khắc phục lỗi máy CNC liên quan đến trục chính

Cách khắc phục lỗi máy CNC phải dựa trên nguyên nhân đã được kiểm tra, không chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài. Việc khởi động lại liên tục, tự ý chỉnh tham số hoặc thay ổ lăn khi chưa đo kiểm có thể khiến lỗi trục chính máy CNC nghiêm trọng hơn.

Khắc phục trục chính không quay

Cần kiểm tra và khôi phục các điều kiện liên động như cửa bảo vệ, nút dừng khẩn cấp, áp suất thủy lực và trạng thái bộ thay dao. Nếu lỗi spindle máy CNC liên quan đến dây dẫn, bộ truyền động hoặc động cơ, kỹ thuật viên phải đo kiểm trước khi sửa chữa hay thay thế. Không được đấu tắt mạch an toàn hoặc xóa cảnh báo nhiều lần để ép máy hoạt động.

>> Máy phay đứng CNC LUZHONG dòng VMC1580 là trung tâm gia công đứng với thiết kế ổn định, lý tưởng cho xưởng cơ khí cần độ chính xác cao và khả năng gia công chi tiết lớn.

Khắc phục trục chính bị rung

Khi lỗi trục chính máy CNC xuất hiện trong quá trình cắt, cần kiểm tra độ cân bằng của dụng cụ, độ đảo đầu kẹp dao, mâm cặp, phôi và tình trạng dao. Nếu máy vẫn rung khi chạy không tải, tiếp tục kiểm tra đai truyền, bánh đai, khớp nối và ổ lăn. Chỉ thay ổ lăn sau khi đo độ đảo, phân tích rung và loại trừ các nguyên nhân bên ngoài.

Khắc phục trục chính bị nóng

Với lỗi spindle máy CNC gây tăng nhiệt, cần kiểm tra lượng dầu, loại dầu, đường bôi trơn, quạt và bộ làm mát tuần hoàn. Thiếu dầu, thừa dầu, sai chất bôi trơn hoặc tải cắt quá lớn đều có thể làm trục chính nóng bất thường. Nếu nhiệt độ vẫn tăng nhanh khi chạy không tải, phải dừng máy để kiểm tra ổ lăn, động cơ và cảm biến nhiệt.

Khắc phục trục chính bị sai tốc độ

Cần kiểm tra dây bộ mã hóa, đai truyền, bánh đai, vòng tín hiệu và vị trí đầu đọc. Linh kiện hỏng phải được thay đúng chủng loại; khoảng cách lắp và tham số tỷ số truyền phải được hiệu chỉnh theo đúng dòng máy. Không tự ý sao chép tham số từ máy khác vì có thể phát sinh thêm lỗi máy CNC.

Xử lý lỗi trục chính máy CNC đúng cách để duy trì sản xuất

Lỗi spindle máy CNC có thể xuất phát từ bộ truyền động, động cơ, bộ mã hóa, ổ lăn, hệ thống bôi trơn hoặc điều kiện gia công. Khi phát hiện lỗi trục chính máy CNC, doanh nghiệp cần dừng máy đúng thời điểm, kiểm tra theo trình tự và lựa chọn cách khắc phục lỗi máy CNC phù hợp. Xử lý đúng nguyên nhân sẽ giúp hạn chế hư hỏng lan rộng, duy trì độ chính xác và giảm thời gian gián đoạn sản xuất.

Nếu doanh nghiệp đang cần đầu tư hoặc thay thế máy gia công cơ khí, hãy liên hệ CTCP Thương mại và Sản xuất Công nghiệp Thăng Long. Công ty cung cấp nhiều dòng máy gia công cơ khí có mức giá hợp lý, chất lượng ổn định và phù hợp với nhu cầu sản xuất thực tế. Đội ngũ tư vấn sẽ hỗ trợ lựa chọn thiết bị theo loại sản phẩm, vật liệu, yêu cầu độ chính xác và ngân sách đầu tư.

 Liên hệ ngay:

 Hotline/Zalo: 0989.111.062
 Website: https://thuocquang.com.vn/