Trong lĩnh vực gia công cơ khí, máy tiện vạn năng luôn giữ vai trò trung tâm trong hầu hết các xưởng sản xuất. Dù công nghệ CNC ngày càng phổ biến, nhưng máy tiện cơ vẫn được ưa chuộng nhờ cấu tạo đơn giản, vận hành linh hoạt và chi phí đầu tư hợp lý. Tuy nhiên, để khai thác hết hiệu suất và đảm bảo độ chính xác gia công, người kỹ sư cần nắm vững toàn bộ quy trình từ lắp đặt – vận hành – bảo dưỡng – sửa chữa máy tiện một cách chuẩn xác.

Bài viết này tổng hợp hướng dẫn chi tiết từ kinh nghiệm thực tế của các kỹ sư Thăng Long, giúp người đọc hiểu rõ nguyên lý hoạt động, cấu tạo, quy trình vận hành và bảo trì máy tiện vạn năng, giúp các kĩ sư cơ khí đảm bảo máy hoạt động ổn định, nâng cao chất lượng sản phẩm và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

Máy tiện là gì? 

Máy tiện (lathe machine) là một loại máy công cụ trong đó chi tiết gia công được quay quanh một trục cố định, trong khi dao cắt được tiến sát hoặc di chuyển theo chiều dọc/riêng để loại bỏ vật liệu và hình thành chi tiết có dạng tròn xoay như trục, ống, ren…

Trong quá trình gia công trên máy tiện, chi tiết thường được kẹp giữa ụ đầu hoặc gá trên mâm cặp, quay với tốc độ thích hợp, và dao tiện (hoặc bộ dao) được tiến sát chi tiết để thực hiện các phép như tiện ngoài, tiện trong, tiện mặt đầu, tiện ren, khoan, hoặc doa.

Máy tiện là một thiết bị chủ chốt trong gia công kim loại và gia công cơ khí chính xác bởi vì nó cho phép tạo hình các chi tiết có trục quay và hình dạng đối xứng quanh trục (ví dụ: trục, bánh răng, ống, bulong) với độ chính xác cao và năng suất tốt hơn nhiều so với các phương pháp thủ công.

Máy tiện vạn năng LUZHONG CA61 series

>> Tìm hiểu chi tiết về máy tiện tại https://thuocquang.com.vn/may-tien-la-gi-khai-niem-cau-tao-nguyen-ly/

Lắp đặt và vận hành máy tiện vạn năng 

Lắp đặt máy tiện vạn năng 

1. Chuẩn bị móng máy:
   Dựa trên bản vẽ móng, xác định chính xác vị trí các lỗ bulong nền. Nếu sàn xưởng không đủ độ cứng để bắt bulong cố định, cần thi công bổ sung đế móng riêng nhằm đảm bảo độ vững chắc khi lắp đặt. Việc này giúp tránh rung động trong quá trình vận hành – yếu tố có thể ảnh hưởng đến độ chính xác gia công, làm giảm chất lượng bề mặt chi tiết và gây hao mòn máy.
   Máy tiện nên được bố trí ở khu vực rộng rãi, thuận tiện cho thao tác với phôi có kích thước lớn nhất. Không gian xung quanh phải đủ để lắp phôi, lấy sản phẩm, bảo dưỡng và sửa chữa. Khuyến cáo để máy cách tường hoặc các thiết bị lân cận ít nhất 1,5 mét để dễ di chuyển và thao tác.

Vị trí lắp đặt máy tiện vạn năng cần rộng rãi, thuận tiện thao tác

2. Chuẩn bị nguồn điện:
   Nguồn điện phải đúng thông số kỹ thuật mà nhà sản xuất yêu cầu, đồng thời thuận tiện cho việc đóng – ngắt khi cần. Toàn bộ hệ thống cần được nối đất đảm bảo an toàn. Dây nguồn phải có tiết diện phù hợp với công suất máy, đảm bảo khả năng chịu tải. Bố trí đường dây đến vị trí lắp đặt để đấu nối thuận tiện khi lắp máy.
3. Chuẩn bị hệ thống làm mát:
   Lắp đặt sẵn đường cấp và thoát nước tưới nguội theo đúng vị trí thiết kế, đảm bảo máy hoạt động ổn định trong quá trình gia công.
4. Di chuyển và tháo kiện vận chuyển:
   Di chuyển máy đến gần vị trí lắp đặt, sau đó tháo bỏ pallet và các chi tiết cố định tạm thời dùng trong vận chuyển. Bổ sung dầu bôi trơn đầy đủ tại các cốc dầu, hộp số và cụm bánh răng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
5. Đưa máy vào vị trí:
   Dùng cẩu hoặc thiết bị nâng phù hợp để đặt máy vào đúng vị trí lắp. Làm sạch các vị trí được bôi mỡ bảo quản bằng RP7, đặc biệt là bề mặt dùng để đặt dụng cụ kiểm tra độ thăng bằng. Việc làm sạch giúp thao tác cân chỉnh chính xác hơn và đảm bảo máy hoạt động trơn tru.
6. Cân chỉnh máy:
   Đặt nivo lên băng máy và bàn dao, điều chỉnh vít cân bằng đến khi sai số không vượt quá 0,02 mm trên chiều dài 1000 mm ở cả hai trục X và Y. Khi máy đạt độ thăng bằng tốt, độ chính xác gia công, độ bóng bề mặt và tuổi thọ dao cụ đều được nâng cao, đồng thời máy hoạt động êm hơn và ít rung động.

Dụng cụ cân bằng máy tiện

7. Hoàn thiện lắp đặt:
   Tháo bỏ toàn bộ chốt hoặc bulông cố định tạm thời được lắp trong quá trình vận chuyển. Vệ sinh toàn bộ máy, tra dầu mỡ lại theo đúng hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất.
8. Kết nối hệ thống:
   Kết nối nguồn điện (đảm bảo có dây nối đất để tránh rò điện), kiểm tra chiều quay của động cơ. Lắp đặt hệ thống cấp – thoát nước làm mát (nếu có), đồng thời kiểm tra các cơ cấu vận hành như phanh tay, phanh chân.
9. Hoàn thiện công tác chuẩn bị:
   Gắn các biển chỉ dẫn, hướng dẫn an toàn và quy trình vận hành lên máy tại vị trí dễ nhìn. Nếu cần, bố trí thêm bệ đứng thao tác phù hợp để người vận hành thực hiện thao tác gá kẹp, tháo sản phẩm và quan sát quá trình gia công thuận tiện hơn.

Quy trình vận hành máy tiện đúng cách 

Quy trình vận hành máy tiện được tổng kết từ kinh nghiệm thực tế của đội ngũ kỹ thuật sau nhiều năm lắp đặt và sử dụng máy, gồm các bước sau:

1. Chuẩn bị bôi trơn và làm mát:
   Tiến hành đổ dầu tại các vị trí được chỉ định trên máy, bao gồm hộp số, bàn xe dao và các điểm bôi trơn trên băng máy bằng bơm dầu tay. Pha dung dịch dầu tưới nguội với nước theo tỷ lệ từ 3–5% và châm đầy vào hệ thống.
2. Gá lắp phôi:
   Kẹp phôi lên mâm cặp 3 chấu hoặc 4 chấu. Với phôi có chiều dài lớn hơn 5 lần đường kính, cần lắp thêm chống tâm để đảm bảo độ cứng vững khi gia công. Trường hợp sử dụng mâm cặp 4 chấu, cần rà gá chính xác trước khi vận hành.

Mâm cặp máy tiện

3. Gá dao cắt:
   Chọn loại dao phù hợp với vật liệu và nguyên công cắt. Gá dao chắc chắn trên đài dao, đảm bảo mũi dao trùng tâm phôi để tránh rung và sai số trong quá trình tiện.
4. Thiết lập chế độ cắt:
   Lựa chọn chiều sâu cắt (lượng ăn dao) và tốc độ trục chính phù hợp với vật liệu phôi và yêu cầu bề mặt.
5. Kiểm tra trước khi gia công:
   Chạy thử máy ở chế độ không tiến dao để kiểm tra tốc độ quay và bước tiến, bảo đảm các thông số hoạt động đúng và an toàn.
6. Tiến hành gia công:
   Khi bắt đầu cắt, bật hệ thống tưới nguội, đồng thời theo dõi quá trình vận hành để đảm bảo an toàn.
7. Kiểm tra và xử lý trong quá trình vận hành:
   Khi cần đo kiểm kích thước sản phẩm, phải dừng hẳn máy trước khi thực hiện. Nếu cần sửa chữa hoặc điều chỉnh, phải tắt nguồn điện và treo biển cảnh báo để đảm bảo an toàn cho người thao tác.
8. Yêu cầu về nhân sự:
   Chỉ những cán bộ, kỹ thuật viên được đào tạo và cấp phép vận hành máy tiện mới được phép sử dụng thiết bị.

Kĩ sư cơ khí gá đặt sản phẩm và dao cụ

Sửa chữa, bảo dưỡng máy tiện vạn năng 

Các bộ phận kiểm tra thường xuyên 

Các bộ phận cần kiểm tra thường xuyên của máy tiện vạn năng

Các bộ phận kiểm tra định kì 

+ Sau một thời gian nhất định, do có sự mài mòn giữa các bộ phận tiếp xúc với nhau, chương trình làm việc của chúng dần dần cũng chịu những ảnh hưởng xấu, nên cần phải kiểm tra đều đặn để đảm bảo độ chính xác của máy.

+ Kiểm tra có thể được tiến hành theo bảng sau hoặc sau 500 giờ vận hành máy để thực hiện đồng bộ quá trình kiểm tra và bảo dưỡng.

Các bộ phận kiểm tra định kì máy tiện vạn năng

Một số những trục trặc điển hình trong quá trình vận hành (Heading 2)

Gia tăng năng suất mà vẫn tiết kiệm chi phí tối đa – chỉ có tại Thăng Long!

CTCP Thương mại & Sản xuất Công nghiệp Thăng Long tự hào là đơn vị phân phối máy tiện vạn năng và máy tiện CNC uy tín hàng đầu tại Việt Nam. Tất cả sản phẩm đều được nhập khẩu trực tiếp từ các hãng sản xuất Trung Quốc hàng đầu, bảo đảm độ chính xác cao – tuổi thọ bền bỉ – giá thành tối ưu cho mọi quy mô xưởng cơ khí.

Đội ngũ kỹ sư của Thăng Long luôn sẵn sàng tư vấn lựa chọn model phù hợp, hỗ trợ lắp đặt – vận hành – bảo dưỡng định kỳ, giúp khách hàng yên tâm khai thác máy hiệu quả và ổn định lâu dài.

👉 Liên hệ ngay với CTCP Thương mại & Sản xuất Công nghiệp Thăng Long để được tư vấn dòng máy tiện phù hợp nhất với nhu cầu gia công và ngân sách của doanh nghiệp.

Liên hệ ngay

📌Hotline/Zalo: 0989.111.062
📌Website: https://thuocquang.com.vn/